Ký hợp đồng chở hàng: 7 điều khoản chủ hàng cần soi trước khi đặt bút
Nhiều chủ hàng nghĩ mình chưa ký hợp đồng chở hàng bao giờ, vì chưa từng cầm bản in dày có dấu đỏ. Thật ra gần như ai gửi hàng bằng xe cũng đã ký, chỉ là hợp đồng ấy nằm trên một tờ phiếu mỏng ở kho.
Bài này nói rõ chuyện đó, rồi đi qua bảy điều khoản quyết định bạn được đền bao nhiêu khi hàng gặp chuyện.
Hợp đồng chở hàng thực chất là gì
Điều 530 Bộ luật Dân sự 2015 mô tả khá gọn. Một bên nhận chở tài sản đến chỗ đã hẹn và trao cho người được nhận. Bên kia trả cước. Đủ hai vế đó là có hợp đồng.
Điều 531 mới là chỗ đáng chú ý. Khoản 1 cho phép lập bằng văn bản, bằng lời nói hoặc bằng việc làm cụ thể. Khoản 2 coi vận đơn, hay chứng từ tương đương, là bằng chứng rằng hợp đồng đã được lập.
Hệ quả thực tế rất đơn giản. Đưa hàng lên xe rồi cầm liên vận đơn về là bạn đã giao kết. Mặt sau tờ phiếu thường in sẵn cách đền bù, các trường hợp nhà xe không chịu trách nhiệm và hạn khiếu nại. Chữ ký của bạn ở mặt trước nghĩa là bạn chấp nhận hết. Cho nên câu "đọc kỹ rồi hẵng ký" áp dụng cả cho tờ phiếu mà người ta quen ký trong nửa phút. Cách đọc nó có trong bài vận đơn là gì.
Lúc nào chỉ cần vận đơn, lúc nào cần ký riêng
Gửi lẻ vài lần, hàng bình thường thì vận đơn là đủ. Các tình huống dưới đây nên có một văn bản riêng, thường gọi là hợp đồng nguyên tắc. Ký một lần, dùng cho mọi lô trong kỳ. Mỗi chuyến chỉ phát sinh thêm tờ vận đơn.
- Gửi đều đặn mỗi tuần hay mỗi tháng.
- Muốn dồn tiền cước trả theo kỳ, không trả từng đơn.
- Dùng thu hộ COD dài hạn, cần chốt phí thu hộ và ngày hoàn tiền.
- Hay gửi hàng đắt tiền, muốn ghi sẵn cách khai giá và cách đền.
Ba dòng sau đều dính đến tiền. Có công nợ hay tiền thu hộ thì hai bên nên ký trên một văn bản riêng. Cãi nhau về tiền khó xử hơn cãi nhau về một kiện hàng.
Điều khoản về tiền: cước, phụ phí, thanh toán
Cước và phụ phí. Hợp đồng cần tách ba phần: cước gốc, phụ phí có thể phát sinh, và quy tắc điều chỉnh khi giá dầu đổi. Phụ phí hay gặp gồm phụ phí xăng dầu, phí trung chuyển hai đầu, phí chờ bốc xếp quá giờ. Khoản nào áp dụng và tính thế nào đều phải viết ra. Thiếu quy tắc nhiên liệu thì giá đã chốt vẫn tăng giữa kỳ, bạn chẳng có lý do gì để phản đối. Danh sách các khoản này xem ở bài các loại phụ phí vận chuyển.
Thanh toán. Cần ba thứ: kỳ trả (trả trước, người nhận trả hoặc trả cuối tháng), chứng từ kèm theo, và mức phạt khi trả chậm. Mức phạt do hai bên tự thỏa thuận nhưng nằm dưới trần 8% của Luật Thương mại 2005 (xem phần phạt ở dưới). Trần này áp cho mọi khoản phạt trong hợp đồng, kể cả khi người gửi trả tiền trễ.
Câu hỏi nên tự đặt: số tiền cuối cùng phải trả đã có đủ cước, phụ phí, thuế chưa, và trả vào ngày nào?
Khai hàng và khai giá: gốc của mọi quyền đòi đền
Tên hàng, số kiện, khối lượng, tình trạng đóng gói phải khớp với thực tế. Ghi sai hay ghi thiếu thì khi có chuyện, bạn rất khó đòi.
Ít người để ý hơn là khai giá trị. Hãy khai ngay lúc lập vận đơn, đính hóa đơn chứng từ. Hàng đã khai mà hỏng thì căn cứ đền là giá đã khai. Không khai thì mức đền quay về thỏa thuận in sẵn. Một dòng chữ có thể làm số tiền đền khác nhau vài chục lần.
Khai sau khi mất hàng thì không còn giá trị. Muốn an tâm thêm, đọc bài bảo hiểm hàng hóa khi vận chuyển.
Thời gian giao: chữ "dự kiến" khác chữ "cam kết"
Hai chữ này cho hai quyền khác nhau. Hàng ghép thường chỉ có ngày dự kiến, vì xe đủ hàng mới rời kho. Giờ cam kết thường gặp ở xe nguyên chuyến hoặc hàng hỏa tốc, đi kèm điều kiện cụ thể, đôi khi có tiền phạt nếu trễ.
Hợp đồng ghi "giao trong 3 đến 4 ngày" mà không nói đó là dự kiến hay cam kết, thì khi tranh chấp bên không hỏi là bên chịu thiệt.
Giới hạn đền bù và phạt vi phạm: hai chuyện khác nhau
Đây là điều khoản đắt giá nhất, và cũng là chỗ bị nhầm nhiều nhất.
Giới hạn đền bù. Hàng không khai giá thì đền theo mức đã thỏa thuận trong hợp đồng hoặc trên vận đơn. Hai bên không thỏa thuận gì, Điều 5 Nghị định 163/2017/NĐ-CP đặt trần cho dịch vụ logistics là 500 triệu đồng mỗi yêu cầu. Hàng đã khai giá và được xác nhận thì không đền quá giá đã khai. Luật chỉ dựng khung. Con số thật của bạn nằm ở tờ khai giá và dòng thỏa thuận trên chứng từ.
Phạt vi phạm. Đây là khoản hai bên hẹn trước cho việc làm sai nghĩa vụ. Trần là 8% giá trị phần nghĩa vụ bị vi phạm, theo Điều 301 Luật Thương mại 2005.
Hai khoản này tính độc lập. Hàng hỏng cả lô mà tưởng chỉ đòi được 8% là tự bỏ phần lớn quyền của mình. Bồi thường tính theo thiệt hại thực tế hoặc giá khai, không liên quan mốc 8%.
Bất khả kháng: khi nào nhà xe được miễn
Khoản 1 Điều 156 Bộ luật Dân sự 2015 định nghĩa: sự kiện khách quan, không thể đoán trước, và không thể khắc phục dù đã làm mọi cách cần thiết. Với xe tải, ví dụ là bão lũ chặn quốc lộ, sạt đèo, phong tỏa cả vùng.
Gặp loại việc này, nhà xe được miễn đền thiệt hại do chính sự kiện đó gây ra. Nhưng chưa hết nghĩa vụ. Họ phải báo ngay cho chủ hàng và cố giảm thiệt hại: giữ hàng an toàn, đổi đường, chờ thông tuyến.
Trên tuyến Bắc Nam, mưa bão miền Trung tháng 10 và tháng 11 hay làm xe chậm một đến hai ngày. Hợp đồng nên viết sẵn ba việc: ai báo tin, hàng nằm đâu, chi phí phát sinh bên nào chịu. Đừng đợi nước ngập quốc lộ mới đi tìm.
Mất cả lô hay mất vài kiện: tính đền khác nhau
Tổn thất toàn bộ là mất hoặc hỏng gần hết giá trị lô, như xe cháy, lật nặng, hàng ngập không cứu nổi. Tổn thất một phần là chỉ hỏng hoặc thiếu một số kiện.
Điều cần đọc là thủ tục, không phải định nghĩa. Hợp đồng nên ghi cách xác định mức tổn thất. Cách chắc nhất là biên bản đồng kiểm ngay lúc giao, hai bên cùng ký. Không có biên bản tại chỗ thì chứng minh hàng hỏng một phần về sau rất khó.
Làm gì để hợp đồng chắc tay: danh sách soi trước khi ký
Quý khách đối chiếu từng mục trước khi đặt bút.
1. Tên hàng, số kiện, khối lượng trên giấy có khớp với hàng thật không? 2. Đã khai giá trị và đính chứng từ chưa? 3. Cước, phụ phí, thuế đã ghi hết chưa? Có quy tắc điều chỉnh nhiên liệu không? 4. Thời gian giao là dự kiến hay cam kết? 5. Hạn khiếu nại bao nhiêu ngày? Hạn chi trả sau khi có kết quả là bao lâu? 6. Danh sách trường hợp không đền gồm những gì? 7. Có chỗ nào hứa miệng chưa được ghi vào giấy?
Không có hợp đồng riêng thì căn cứ đền nằm ở điều khoản mặt sau vận đơn của đơn vị chở, trong khung Bộ luật Dân sự. Mỗi nhà xe in một kiểu, nên ba mục 5 và 6 ở trên đừng bỏ qua. Đã có sự cố rồi thì xem quy trình khiếu nại vận chuyển.
Bốn lỗi khiến chủ hàng thiệt
- Bỏ qua khai giá khi hàng đắt. Hàng điện tử, mỹ phẩm không khai thì tiền đền thấp xa giá thật.
- Tin lời hứa đền đủ nói miệng. Luật chỉ buộc đền theo thỏa thuận hoặc theo giá đã khai. Muốn được thì bắt ghi vào giấy.
- Làm mất liên vận đơn và biên bản. Mất giấy là mất bằng chứng. Giữ liên người gửi đến khi giao xong và hết hạn khiếu nại.
- Tưởng 8% là mức đền tối đa. Con số đó chỉ dành cho phạt vi phạm.
Hỏi đáp về hợp đồng vận chuyển
Thỏa thuận miệng có giá trị không?
Có, vì Điều 531 cho phép giao kết bằng lời. Nhưng lúc cãi nhau thì lời nói khó chứng minh. Ít nhất hãy có tờ vận đơn.
Phạt vi phạm tối đa bao nhiêu?
Tối đa 8% giá trị phần nghĩa vụ bị vi phạm. Mức cụ thể do hai bên hẹn trong hợp đồng. Không hẹn trước thì không có căn cứ phạt.
Gặp bất khả kháng, nhà xe có phải đền không?
Không, nếu chứng minh đúng là bất khả kháng, đã báo kịp thời và đã cố giảm thiệt hại. Thiếu một điều kiện thì không được miễn.
Ai được ký hợp đồng vận chuyển?
Người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp, hoặc người được ủy quyền hợp lệ. Cá nhân gửi hàng tự ký trên vận đơn.
Căn cứ pháp lý
- Bộ luật Dân sự 2015, Điều 530, 531, 156: khái niệm hợp đồng vận chuyển, hình thức giao kết, bất khả kháng.
- Luật Thương mại 2005, Điều 301: trần phạt vi phạm 8%.
- Nghị định 163/2017/NĐ-CP, Điều 5: giới hạn trách nhiệm 500 triệu đồng mỗi yêu cầu bồi thường của dịch vụ logistics khi không có thỏa thuận.
Văn bản có thể được sửa. Quý khách kiểm tra bản hiện hành, hoặc hỏi luật sư, trước khi áp dụng cho hợp đồng cụ thể.
Gửi hàng đều đặn, muốn chốt điều khoản
Nếu Quý khách chở hàng thường xuyên và muốn thống nhất cách tính cước, khai giá, công nợ, hãy gọi 0707 707 115 để Vận Tải Phương Vy trao đổi theo lô hàng thực tế. Cần tự ước trước thì xem bảng giá cước vận chuyển, công cụ tính cước và dịch vụ xe tải chở hàng.
Yêu cầu báo giá
Cần chở hàng hoặc thuê xe, Quý khách gọi chúng tôi để được tư vấn và báo giá trước khi xe chạy.